Marqués de Riscal

Marqués de Riscal: pionier van Rioja met een Frank Gehry-kroon

Weinig wijnhuizen in Spanje combineren zoveel geschiedenis met zo'n eigentijds gezicht als Marqués de Riscal. De bodega in Elciego, een klein dorp in de Alavesa-deelregio van Rioja, bestaat sinds 1858 en was een van de drie oorspronkelijke oprichters van de appellation. Ruim 165 jaar later trekt het complex evenveel bezoekers vanwege de titaniumcurven van het Frank Gehry-hotel als vanwege de wijn zelf.

Geschiedenis en eigendom

De bodega werd opgericht door Camilo Hurtado de Amézaga, de Markies van Riscal, die bordeaux-technieken naar Spanje importeerde. Hij haalde de Bordeaux-wijnbouwer Jean Pineau naar Elciego om de wijnmakerij te professionaliseren, wat de basis legde voor de stijl die Rioja internationaal op de kaart zette. In de beginjaren was dat revolutionair: veroudering op Frans eikenhout was in Spanje nauwelijks gebruikelijk.

Tegenwoordig maakt Marqués de Riscal deel uit van de Vinos Herederos del Marqués de Riscal, die ook een Verdejo-productie heeft in Rueda. De historische kelders bewaren nog altijd flessen uit de negentiende eeuw, de oudste wijnverzameling van Spanje. Je kunt deze kelders bezoeken, al zijn de oudste flessen uiteraard niet voor de verkoop.

Ligging en terroir

Elciego ligt in de Rioja Alavesa, het noordwestelijke deel van de DOCa Rioja, op gemiddeld 450 tot 550 meter hoogte. De streek profiteert van een combinatie van atlantisch en mediterraan klimaat: de Sierra de Cantabria beschermt de wijngaarden tegen regen en koude winden vanuit het noorden, terwijl de zomers warm en droog zijn. Die temperatuurwisselingen tussen dag en nacht helpen de druiven langzaam rijpen.

De bodega werkt voornamelijk met kalksteenrijke kleigronden, plaatselijk aangeduid als arcillas calcáreas. Deze bodems hebben een goede waterretentie, wat de wijnstokken helpt in droge jaren. De oudste wijngaarden rondom Elciego zijn meer dan vijftig jaar oud en produceren kleinere druiventrossen met een hogere concentratie.

Druivenrassen en wijngaarden

De rode wijngaarden bestaan hoofdzakelijk uit Tempranillo, aangevuld met Graciano en Mazuelo. Voor de Verdejo-wijnen beschikt Marqués de Riscal over wijngaarden in de DO Rueda, circa 150 kilometer naar het westen, rondom Rueda en Nava del Rey. Die twee locaties staan los van elkaar en worden als aparte productielijnen behandeld.

Het bezoek

Het bezoek aan Marqués de Riscal is goed georganiseerd, maar dat betekent ook dat je hier zelden alleen rondloopt. Het hotel van Frank Gehry, geopend in 2006, is het blikvanger: titaniumplaten in goud, zilver en roze roestvrijstaal wikkelen zich om het gebouw als een abstracte sculptuur. Het contrast met de negentiende-eeuwse kelders eronder is groot, en dat is precies de bedoeling.

Rondleidingen zijn beschikbaar in het Spaans, Engels en Frans, en lopen langs de historische kelders, de productieruimtes en de collectie oude jaargangen. Een standaard tour duurt ongeveer anderhalf uur en eindigt met een proeverij. Er is ook een uitgebreidere gastronomiepakket waarbij je kunt lunchen of dineren in het restaurantcomplex op het terrein.

Wat je kunt verwachten

• Historische kelders: indrukwekkend door de schaal en de eeuwenoude flessenopslag, al is het ruimtegebrek merkbaar, smalle gangpaden en weinig bewegingsruimte.
• Frank Gehry-hotel: spectaculair van buiten, maar overnachten is een flinke investering (kamers beginnen rond de €350 per nacht). Je hoeft er niet te slapen om het te bezoeken.
• Drukte: in de zomer (juli tot september) en rond het oogstseizoen (september-oktober) is het druk. Boek je rondleiding minstens een week van tevoren, liever twee.
• Sfeer: professioneel en enigszins commercieel, wat bij zo'n groot wijnhuis past. De persoonlijkere ervaring vind je bij kleinere Alavesa-bodegas, maar de historische diepgang hier compenseer je nergens anders.

Praktische tips

Elciego ligt op ongeveer 15 kilometer van Logroño en 50 kilometer van Vitoria-Gasteiz. Met de auto rij je er vanuit beide steden in minder dan een uur. Openbaar vervoer is beperkt: er zijn bussen vanuit Logroño naar Laguardia, en van daaruit moet je een taxi nemen naar Elciego. Een huurauto is verreweg het makkelijkst.

Reserveren doe je via de website van Marqués de Riscal. Betaal direct online, want tours raken vol. In de zomer zijn ochtendtours vroeg uitverkocht. Kom je in de lente of herfst, dan zijn er meer tijdsloten beschikbaar en is de sfeer rustiger. Parkeren is gratis op het terrein zelf.