Maart, april, mei. De wijnstokken beginnen uit te lopen, de wijnkelders zijn nog rustig en de prijzen liggen een stuk lager dan in de zomer. Wie in het voorjaar een wijnreis plant, doet dat slim. We kozen vijf streken die in dit seizoen op hun mooist zijn.
Waarom het voorjaar de beste tijd is voor een wijnreis
De druiven hangen er nog niet, maar de wijnstreken leven al wel volop. In april en mei zie je de eerste groene scheuten aan de stokken, bloeien de fruitbomen tussen de wijngaarden en is er in de wijnhuizen volop te doen. De wijnmakers zijn bezig met de laatste rondgangen door de kelders, de jaargangen van twee, drie jaar terug worden afgemaakt en je hebt als bezoeker de ruimte en aandacht die je in augustus nooit krijgt.
Er is nog iets: het voorjaar is het seizoen van de proeverij. Veel wijnhuizen openen hun deuren in april en mei voor nieuwe jaargangen, en je treft er locals die na de lange winter ook weer zin hebben om buiten te zitten. De sfeer is ontspannen, de restaurantjes zijn nog niet volzet en je kunt op een doordeweekse ochtend gewoon binnenlopen bij een domaine zonder weken van tevoren te hebben gereserveerd. Dat is het voorjaar.
Bourgogne, Frankrijk
In mei kleurt de Bourgogne zachtzinnig groen. De wijngaarden langs de Côte d'Or liggen er dan op hun schilderachtigst: de stokken lopen net uit, de lucht heeft die lichte wasem die je ook proeft in een jonge Chardonnay. We reden op een ochtend vroeg langs de Route des Grands Crus, van Gevrey-Chambertin naar Meursault, en er was bijna niemand. Alleen een oude man die zijn perceel controleerde en zijn hand ophief.
Bourgogne is de streek waar de herkomst allesbepalend is. Een Pinot Noir van een Premier Cru-perceel in Chambolle-Musigny smaakt fundamenteel anders dan dezelfde druif op vijf kilometer afstand in Nuits-Saint-Georges. Dat concept, het idee dat de grond spreekt, begrijp je pas echt als je er zelf staat. In het voorjaar kan je dat rustig doen, met een glas in de hand en zonder het toeristische geweld van de zomer. Reserveer voor een bezoek aan een gerenommeerd domaine altijd wel vooraf: ook in de lente staan de bekendste adressen volgeboekt.
Toscane, Italië
Wie in april door Toscane rijdt, begrijpt waarom schilders hier altijd naartoe trokken. De cipressen staan als uitroeptekens in het landschap, de heuvels zijn nog fris groen en de eerste klaprozen kleuren de akkerranden rood. Sangiovese, het druivenras dat Chianti Classico, Brunello di Montalcino en Vino Nobile di Montepulciano mogelijk maakt, staat er dan als een belofte in de grond.
Chianti Classico krijgt zijn DOCG-status al since 1984 en de zone is strikt afgebakend tussen Florence en Siena. In het voorjaar zijn de wijnhuizen er toegankelijk, de wegen zijn leeg en je kunt in een osteria lunchen voor de helft van wat je in augustus betaalt. Let op: de Brunello di Montalcino-wijnhuizen, met namen als Biondi-Santi en Casanova di Neri, werken bijna altijd op afspraak, ook buiten het hoogseizoen. Plan dat op tijd in.
Elzas, Frankrijk
De Elzas is de meest verwaarloosde grote wijnstreek van Frankrijk, en dat is in het voorjaar een voordeel. De vakwerkhuisjes van Riquewihr en Ribeauvillé zijn in mei al fotogeniek, maar zonder de zomerdrukte. De wijnroute door de voetrol van de Vogezen is op een fiets te rijden en loopt langs Grand Cru-percelen met namen die klinken als gedichten: Schlossberg, Rangen, Kitterlé.
Wat de Elzas bijzonder maakt, is de breedte van het aanbod. Riesling is het bekendste druivenras, maar Gewurztraminer, Pinot Gris en Muscat d'Alsace verdienen net zoveel aandacht. De Rieslings van hier zijn droog en uitgesproken mineraal, heel anders dan de Duitse versies. In het voorjaar openen veel wijnhuizen langs de route hun deuren zonder reservering, en bij de grotere adressen zoals Trimbach of Domaine Weinbach ben je als bezoeker werkelijk welkom voor een rustig gesprek en een serieuze proeverij.
Ribera del Duero, Spanje
Het Meseta-plateau van Riber del Duero. ligt op meer dan 800 meter hoogte. In het voorjaar is het er overdag aangenaam warm, maar 's avonds zakt de temperatuur fors. Neem een extra laag mee. De wijngaarden langs de Duero zijn anders dan alles wat je elders ziet: oude, knoestige stokken van soms meer dan honderd jaar, wijd geplant in een kleiachtige bodem, omgeven door een strak horizont.
Tempranillo, hier Tinto Fino of Tinta del País genoemd, is het enige rode druivenras dat er toe doet. De beste producenten, Vega Sicilia, Pingus, Aalto, maken wijnen die decennialang houdbaar zijn. Een bezoek aan Vega Sicilia vraagt maanden van voorbereiding en is voor lang niet iedereen weggelegd. Maar er zijn tientallen kleinere bodega's langs de DO-route die met evenveel passie werken en je gewoon ontvangen als je aanklopt. In het voorjaar is de streek sowieso rustiger en eerlijker dan in de drukke zomermaanden.
Mosel, Duitsland
De rivier slingert door een landschap dat eruitziet als een operadecor. De wijngaarden aan de Mosel liggen op leisteenhellingen die soms zo steil zijn dat wijnmakers er met een touw aan werken. In het voorjaar beginnen de stokken net uit te lopen en is de blauwe leisteenonbodem nauwelijks zichtbaar onder het eerste groen. Riesling is hier thuis, en nergens anders ter wereld smaakt die druif zo licht, zo etherisch en zo lang.
De Mosel-Rieslings van topproducenten als Egon Müller (wiens Scharzhofberger Auslese recordprijzen haalt bij veiling), J.J. Prüm of Clemens Busch hebben een zuurgraad en een speelse elegantie die wijnliefhebbers altijd verbaast bij de eerste slok. Bezoek in het voorjaar is heerlijk: de dorpjes langs de rivier, Bernkastel-Kues voorop, zijn levendig maar niet stampvol. Wandel langs de oever, ga bij een Weingut aan op een proeverij en eet 's avonds Flammkuchen bij een van de eenvoudige Straußenwirtschaften die in april en mei hun deuren openen.
Praktische tips voor je voorjaarsreis
Een paar dingen om rekening mee te houden. In het voorjaar is het weer wisselvallig, zeker in Bourgogne en de Elzas: pak regenkleding en stevig schoeisel, want wijnpercelen zijn modderig als het net heeft geregend. Veel kleinere wijnhuizen hanteren in maart nog wintertijden of zijn gesloten tijdens de paasvakantie omdat de wijnmakers dan zelf op reis zijn. Bel of mail altijd van tevoren.
Reserveer je accommodatie tijdig als je rondom Hemelvaartsweekend of Pinksteren reist: die weekenden zijn ook in de wijnstreken populair bij Europese reizigers. En ten slotte: neem de tijd. Een wijnreis in het voorjaar is geen race langs de grote namen. Het is op een stoel zitten op een terras dat net open is, een glas in de zon houden en luisteren naar iemand die je vertelt hoe dit jaar eruit begon. Dat is waar je voor gaat.
Wat kost een voorjaarsreis naar deze wijnstreken
Een verlengd weekend in de Bourgogne kost je al snel €400-600 per persoon, inclusief overnachtingen in een chambres d'hôtes en eenvoudige maaltijden. Reken op €25-40 voor een rondleiding met proeverij bij een Premier Cru-domaine, bij Grand Cru-huizen betaal je €50-75. Toscane ligt vergelijkbaar, met overnachtingen vanaf €80 per nacht in een agriturismo en Brunello-proeverijen die tussen €30 en €60 kosten. De Elzas is vriendelijker geprijsd: je vindt er degelijke hotels voor €70-90 en de meeste wijnboeren rekenen €10-20 voor een uitgebreide proeverij. Ribera del Duero en Mosel zijn de betaalbare opties, met overnachtingen vanaf €60 en gratis of zeer betaalbare kelderbezoeken.
Praktische tips voor een geslaagde voorjaarsreis
April is vaak nog fris, zeker in de Mosel en Bourgogne waar de temperaturen overdag rond de 12-15°C schommelen. Neem een lichte jas mee en reken op wisselvallig weer. Mei is stabieler en aangenamer, met temperaturen die oplopen tot 18-22°C in Toscane en Ribera del Duero. In alle streken geldt: reserveer je kelderbezoeken minstens een week van tevoren, ook al lijkt het rustig. Veel kleinere domaines werken met een vaste agenda en openen hun deuren alleen op afspraak.
Let op de feestdagen. Pasen valt vaak in april en dan zijn veel wijnhuizen gesloten of juist overvol met lokale bezoekers. Hemelvaart en Pinksteren kennen hetzelfde patroon. Kies voor de weken ertussenin als je rust en aandacht wilt. In de Mosel is het Riesling-festival in mei een mooie gelegenheid om tientallen producenten op één plek te proeven, maar verwacht dan wel drukte en minder persoonlijke gesprekken.
Voor wie is een voorjaarsreis geschikt
Deze reizen zijn ideaal voor wijnliefhebbers die bewust kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit. Je mist de druivenoogst en de hectische sfeer van september, maar je wint aan rust, betaalbaarheid en toegankelijkheid. Gezinnen met jonge kinderen kunnen beter de zomer kiezen, wanneer de weervoorspellingen betrouwbaarder zijn en er meer activiteiten buiten de wijnkelders te doen zijn. Voor stellen en kleine groepen vrienden die vooral willen proeven, leren en genieten van het landschap zonder massa's toeristen is het voorjaar onverslaanbaar.
Niet geschikt voor wie specifiek de oogst wil meemaken of zoekt naar festival-achtige evenementen. Ook niet voor wie absoluut zonnig weer nodig heeft, april blijft grillig in alle vijf de streken. Wel geschikt voor wie een domaine-eigenaar echt de tijd wil geven om zijn verhaal te vertellen, voor wie graag door lege wijngaarden wandelt en voor wie de combinatie van frisse lucht en jonge wijnen aantrekkelijk klinkt.
