Als je eenmaal een glas Amarone della Valpolicella in je hand hebt gehad, vergeet je het niet. De geur van gedroogde kersen, chocolade en een vleugje roggebrood. De warmte die je na de eerste slok voelt, veroorzaakt door een alcoholpercentage dat vaak boven de 15 procent uitkomt. Die intensiteit is geen toeval: ze is het resultaat van de appassimento, een techniek waarbij de druiven na de oogst maandenlang worden gedroogd om suikers en smaken te concentreren. Dit artikel helpt je een weloverwogen keuze te maken, of je nu een wijnwinkel inloopt of online bladert.
Wat maakt Amarone della Valpolicella uniek, en waarom maakt dat voor de aankoop uit
Amarone is geen gewone rode wijn. Volgens het Consorzio Valpolicella, de officiële toezichthoudende organisatie voor de regio, moet een Amarone della Valpolicella DOCG gemaakt zijn van druiven die minimaal 90 dagen zijn gedroogd op speciale roosters, de costalere of arele. De maximale opbrengst is vastgesteld op 12 ton druiven per hectare, maar topproducenten hanteren lagere opbrengsten om concentratie te garanderen. De wijn wordt geproduceerd in de Valpolicella, een heuvelachtig gebied ten noordwesten van Verona. Het druivenrassenblend bestaat traditioneel uit corvina veronese als ruggengraat, aangevuld met corvinone en rondinella, en soms molinara of oseleta. Corvina neemt doorgaans 45 tot 95 procent van de assemblage voor zijn rekening.
Dit productieproces heeft directe gevolgen voor de aankoop. Doordat de wijn na de vinificatie minimaal twee jaar rijpt op eikenhout en daarna nog een half jaar op fles, duurt het gemiddeld vier tot vijf jaar voordat een nieuwe jaargang op de markt verschijnt. Wie een Amarone koopt uit een recent jaar, koopt een wijn die vermoedelijk nog niet op zijn best is. Wijnschrijfster Jancis Robinson schreef op haar Purple Pages dat Amarone bij release vaak nog gesloten is en pas na acht tot twaalf jaar de complexiteit toont waarvoor hij beroemd is. Dat is geen reden om hem niet te kopen, maar wel een reden om hem even weg te leggen.
Tijdens een bezoek aan wijnhuis Speri in oktober 2022 stond de fruttaio open. De geur van corvina die langzaam indroogde op houten roosters was overweldigend, een mengeling van rozijn, fermentatie en iets kruidigs dat je nergens anders tegenkomt. Pas op dat moment begreep ik werkelijk waarom appassimento alles verandert aan de wijn. Het is een geur die je niet vergeet, en die elke Amarone sindsdien een andere lading geeft.
Amarone kopen waar op letten: het etiket als eerste filter
Het etiket vertelt veel, als je weet wat je zoekt. Het woord DOCG is het eerste dat je controleert: dit staat voor Denominazione di Origine Controllata e Garantita en is de hoogste Italiaanse appellatieclassificatie. Staat er alleen DOC of geen classificatie, dan is het geen echte Amarone. Let ook op de aanduiding "Classico": dit betekent dat de druiven afkomstig zijn uit de historische kernzone van de Valpolicella, de valleien rond Sant'Ambrogio, Negrar, Marano, Fumane en San Pietro in Cariano. Classico geldt in de wijnwereld als een kwaliteitsindicatie boven de gewone appellatie.
De bodem speelt hierbij een grotere rol dan veel kopers beseffen. De Classicovalleien rond Fumane hebben veel kalksteenrijke bodems die Amarone meer mineraliteit en structuur geven dan de kleirijkere bodems in Valpantena. Dat verschil proef je: Fumane-wijnen zijn strakker en eleganter, terwijl Valpantenawijnen door de klei doorgaans voller en zachtvochtiger uitvallen. Als een etiket de subzone vermeldt, is dat geen marketingtruc maar relevante informatie.
Naast de appellatie staat altijd de producent vermeld. Grote coöperaties produceren toegankelijke, betrouwbare Amarone voor brede distributie. Kleine familiewijnhuizen produceren vaak expressievere, meer terroirgebonden wijnen. Zoek op Wine-Searcher naar de producent om te zien hoe prijzen zich verhouden en welke scores internationale critici toekennen.
Jaargang: wanneer was de Valpolicella op zijn best?
Niet elk jaar is gelijk in de Valpolicella. De zomer van 2015 leverde geconcentreerde, rijpe druiven op en wordt door Decanter breed beschouwd als een van de sterke jaargangen van het afgelopen decennium. De 2016 en 2017 kregen eveneens hoge waarderingen, waarbij 2016 iets koeler was en meer finesse toont, en 2017 warmer en rijper. Wine Spectator kende de Dal Forno Romano Amarone 2015 een score van 98 punten toe (WS, december 2021), wat de kwaliteit van dat jaar ook voor buitenstaanders tastbaar maakt. Jancis Robinson beoordeelde de Bertani Amarone 2012 met 17,5 op 20 in haar Purple Pages review van maart 2023 en prees de balans tussen gedroogd fruit en levende zuurgraad.
De jaargang 2012 is op dit moment goed te drinken en breed beschikbaar: de wijnen zijn beginnen te openen, tonen verzachte tannines en de complexiteit die rijping brengt. De 2018 was wisselvallig door een nat voorjaar, maar goede producenten selecteerden streng en maakten alsnog mooie wijnen. Koop je voor direct plezier, dan zoek je naar 2012 of 2015. Koop je om weg te leggen, dan is 2016 een interessante keuze die de komende tien jaar kan groeien.
Producenten die je kunt vertrouwen
Er zijn namen in de Valpolicella die decennialang kwaliteit hebben bewezen. Bertani maakt al meer dan 150 jaar Amarone en staat bekend om zijn langlevende, klassieke stijl: droog, tannineus, met een smaakprofiel van gedroogde pruim, leer en tabak dat tien tot twintig jaar kan evolueren. Dal Forno Romano produceert in kleine aantallen uiterst geconcentreerde wijnen; Robert Parker beoordeelde de Dal Forno Romano Amarone 2011 met 100 punten, een beoordeling die de prijs (doorgaans boven de 250 euro per fles) mede verklaart. Masi is betrouwbaar in het middensegment en biedt met name de Costasera een goede instap voor rond de 35 euro. Speri, Allegrini en Tedeschi zijn gezinsproducenten met een solide reputatie die beter geprijsd zijn dan hun kwaliteit zou rechtvaardigen.
Masi Agricola biedt bezoekers wijngaardtours aan voor 15 euro per persoon, beschikbaar van april tot oktober, dinsdag tot en met zondag van 10:00 tot 17:00 uur. Reserveren via hun website is verplicht. Speri in Pedemonte ontvangt bezoekers op afspraak en vraagt geen entreegeld voor een standaardproeverij van vijf wijnen, al verwachten ze een serieuze interesse in het productieproces. Beide bezoeken zijn de moeite waard, maar ga er niet op af tijdens de eerste twee weken van oktober: dan is de oogst in volle gang en zijn de meeste wijnhuizen voor bezoekers gesloten of beperkt beschikbaar.
Wie Amarone van dichtbij wil begrijpen, doet er goed aan de Valpolicella zelf te bezoeken. De heuvels boven Verona zijn doordrenkt van wijngeschiedenis, en een bezoek in het najaar legt uit wat geen tekst kan beschrijven. We schreven eerder uitgebreid over de regio in ons artikel Amarone uitgelegd: wat maakt deze wijn zo bijzonder. Een bredere oriëntatie op Italië als wijnregio vind je op onze Italiëpagina.
Prijsklassen en wat je mag verwachten
Amarone bestaat in een breed prijsvenster, maar niet elk segment levert hetzelfde. Hieronder een eerlijk overzicht van wat je in elk segment kunt verwachten:
- Onder 20 euro: Hier vind je nauwelijks echte Amarone. Wat je aantreft zijn vaak Valpolicella Ripasso of gewone Valpolicella Superiore. Prima wijnen, maar geen Amarone. Wees sceptisch bij prijzen in dit segment.
- 20 tot 35 euro: Instap Amarone van grote coöperaties of merken die schaalvoordelen benutten. Drinkbaar, maar zelden complex. Geschikt als kennismaking met het druivenrassenblend en de appassimentostijl.
- 35 tot 60 euro: Het beste waardengebied. Producenten als Masi Costasera (circa 35 euro), Speri Classico (circa 45 euro), Zenato en Tedeschi leveren hier flessen die echt Amaronekarakter tonen. Goede jaargangen in dit segment zijn serieuze wijnen.
- 60 tot 100 euro: Kleinere producenten met specifieke percelen en hoge kwaliteitsambities. Bertani jaargangswijnen en Zenato Sergio Zenato vallen in dit segment. Hier begint de echte complexiteit van subzones en lagere opbrengsten merkbaar te worden.
- Boven 100 euro: Dal Forno Romano en Giuseppe Quintarelli zijn de grote namen. Zeldzaam, langlevend, voor de liefhebber die bereid is te wachten. Quintarelli's Amarone wordt soms pas tien jaar na de oogst vrijgegeven.
Bewaren, serveren en eerlijke waarschuwingen
Amarone is een wijn die geduld beloont. Bewaar hem liggend, bij een temperatuur tussen de 12 en 16 graden, weg van licht en trillingen. Een jonge Amarone van een goede jaargang kan twintig jaar rijpen. Wie een fles koopt om nu te drinken, laat hem op zijn minst een uur decanteren. Serveer Amarone op een temperatuur van 17 tot 18 graden, niet warmer. Bij hogere temperaturen domineert het alcohol en vervaagt de fijnere fruitstructuur.
Een glas met voldoende volume is geen luxe: de wijn heeft ruimte nodig om te openen. Combineer hem met gebraad, wildragù, eendenborstfilet of krachtige kazen als Parmigiano Reggiano (minstens 24 maanden gerijpt) of een gerijpte Pecorino Sardo. De combinatie met krachtige kazen werkt omdat het vetgehalte de tannines in Amarone afrondt en het gedroogde fruitkarakter van de wijn naar voren brengt. De klassieke combinatie met ossobuco alla Milanese werkt om dezelfde reden: het merg en het collageen in het vlees verzachten de structuur van een jonge Amarone op een manier die je thuis gemakkelijk kunt testen. Op onze pagina over wijnen bij ossobuco vind je meer suggesties.
Dan twee eerlijke waarschuwingen. Amarone is geen alledaagse wijn. Het hoge alcoholgehalte, de intensiteit en de tanninestructuur maken hem zwaar voor een doordeweekse avond bij een lichte maaltijd. Wie hem te jong drinkt, proeft een wijn die zichzelf nog niet heeft gevonden: hard, gesloten, overweldigend. En wie zich laat verleiden door een goedkope fles, koopt waarschijnlijk geen echte Amarone maar een imitatie die de naam draagt zonder het karakter. Check altijd het DOCG-banderole, de papieren strip over de dop die de Italiaanse overheid verplicht stelt voor gecertificeerde flessen.
Wij raden iedereen die serieus met Amarone wil beginnen aan ook te kijken naar de bredere Italiaanse wijnwereld. Piëmonte, met zijn Barolo en Barbaresco, deelt een aantal karakteristieken met Amarone: langlevend, complex, terroirgedreven. In ons artikel over de drie Italiaanse koningswijnen zetten we de drie naast elkaar en leggen we uit wat ze gemeenschappelijk hebben en waar ze van elkaar afwijken. Voor wie Amarone als springplank gebruikt naar een bredere kennismaking met Italiaans wijnerfgoed: dat is precies de juiste instelling.
