Overnachten in Gigondas? Bekijk hotels en B&B's op Booking.com →
Overnachten in Vaison-la-Romaine? Bekijk hotels en B&B's op Booking.com →
Châteauneuf-du-Pape krijgt alle aandacht, maar wie een week in de zuidelijke Rhône doorbrengt, besteedt de meeste tijd ergens anders: in de dorpen aan de voet van de Dentelles de Montmirail. Hier is het landschap mooier, zijn de wijnen goedkoper en staan de wijnmakers nog zelf achter de bar. Dit artikel neemt je mee van dorp naar dorp, legt uit wat elke cru eigen maakt en geeft adressen waar je zonder afspraak terechtkunt. Het is onderdeel van onze serie over de wijnstreek Rhône in Frankrijk.
De Dentelles: het decor
De Dentelles de Montmirail zijn een rij kalkstenen rotspieken van zo'n 700 meter hoog die als een gekartelde kam boven de wijngaarden uitsteekt. De naam verwijst naar kant, dentelle, en van een afstand lijken de witte pieken inderdaad op een kanten rand. Geologisch zijn het opgeheven en gekantelde lagen Jurakalk, en die kalk stroomt via erosie de wijngaarden in. Hoe hoger je komt, hoe koeler en hoe kalkrijker; hoe lager, hoe meer klei en keien. Dat verschil in hoogte en bodem verklaart waarom Gigondas, Vacqueyras en Beaumes-de-Venise, met de kerktorens in zicht van elkaar, drie duidelijk verschillende wijnen maken.
De bergkam is ook een wandel- en klimgebied. Vanuit Gigondas lopen gemarkeerde routes van twee tot vier uur door wijngaarden en eikenbos naar de voet van de rotswanden, met uitzicht tot de Mont Ventoux. In de zomer begin je voor negen uur; de paden zijn onbeschut en na de middag is het boven de dertig graden.
Gigondas: de eerste cru van de Dentelles
Gigondas werd in 1971 als eerste dorp van de Dentelles een zelfstandige cru, en het is nog altijd de referentie. De wijngaard telt zo'n 1.200 hectare, van de vlakte op 100 meter tot percelen op 500 meter hoogte tegen de rotsen. Grenache is verplicht voor minimaal 50 procent, aangevuld met Syrah en Mourvèdre, en de wijn houdt het midden tussen de kracht van Châteauneuf-du-Pape en de frisheid van de hoogte: donker fruit, laurier, tijm en een stevige tannine die vijf tot vijftien jaar vraagt. Sinds 2023 mag Gigondas ook witte wijn maken, van minimaal 70 procent Clairette; de eerste flessen zijn nu in de handel.
Het dorp is klein en autovrij in het centrum. Op het plein staat de Caveau du Gigondas, het gezamenlijke proeflokaal van de appellation, waar je voor een paar euro tientallen producenten naast elkaar proeft en koopt tegen domeinprijs. Dat is de efficiëntste proeverij van de hele Rhône. Namen om te zoeken: Domaine Santa Duc, Domaine du Cayron, Château de Saint Cosme (het oudste domein van het dorp, met een Romeinse wijnkelder), Domaine Raspail-Ay, Domaine les Pallières (van de familie Brunier van Vieux Télégraphe) en Pierre Amadieu, de grootste eigenaar in de hoogste percelen. Prijs bij de producent: 15 tot 25 euro, speciale cuvées 30 tot 45 euro.
Vacqueyras: de zachtere buur
Vier kilometer zuidelijker, lager en warmer, ligt Vacqueyras, cru sinds 1990 en met 1.400 hectare iets groter dan Gigondas. De bodem bestaat vooral uit het keienplateau Les Garrigues, en de wijnen zijn ronder, zachter en eerder drinkbaar dan Gigondas, met rijp rood en zwart fruit en een kruidige, bijna zoete afdronk. Een goede Vacqueyras kost 13 tot 22 euro en is op dronk vanaf het derde jaar.
De coöperatie Cave de Vacqueyras aan de hoofdweg heeft een proeflokaal met de meeste producenten van het dorp. Domaine de Montvac, Domaine le Sang des Cailloux (met cuvées die elk jaar de voornaam van een van de dochters dragen), Domaine la Monardière en Château des Tours (van de familie Reynaud van Château Rayas, hier een stuk betaalbaarder) zijn de adressen. Het dorp zelf is bescheiden, met een plein, een kerk en een bistro; het grote plein wordt in juli gebruikt voor het Festival des Vins, een gratis proeverij van de hele appellation.
Beaumes-de-Venise: twee gezichten
Beaumes-de-Venise, aan de zuidkant van de Dentelles, is in Nederland vooral bekend van zijn Muscat: een vin doux naturel van Muscat à petits grains, waarvan de gisting wordt gestopt door wijnalcohol toe te voegen, zodat een deel van de druivensuiker in de wijn blijft. Het resultaat is zoet, maar fris en bloemig, met druif, perzik en oranjebloesem, en 15 procent alcohol. Je drinkt het ijskoud bij meloen, abrikozentaart of nougat uit Montélimar, of als aperitief op een warme avond. Een halve fles kost 8 tot 12 euro.
Minder bekend is dat het dorp sinds 2005 ook een rode cru is, op de zogeheten Terres du Trias, bodems van gips en gekleurde klei die in de hele Rhône uniek zijn. De rode Beaumes-de-Venise is soepel, fruitig en kruidig, voor 11 tot 16 euro. De coöperatie Rhonéa (de fusie van de coöperaties van Beaumes en Vacqueyras) heeft een groot proeflokaal aan de rand van het dorp; Domaine de Durban, hoog boven het dorp met uitzicht op de Ventoux, maakt de meest geprezen Muscat en is zonder afspraak te bezoeken. Domaine de Fenouillet is het adres voor de rode.
Séguret en Sablet: Villages met uitzicht
Aan de noordkant van de Dentelles liggen twee dorpen die geen cru zijn maar Côtes du Rhône Villages met dorpsnaam, en die je niet mag overslaan. Séguret is officieel een van de mooiste dorpen van Frankrijk: een middeleeuws straatje dat tegen de rots omhoog kronkelt, met een fontein, een klokkentoren en uitzicht over de hele vlakte tot Orange. De wijnen zijn elegant en kruidig, voor 11 tot 15 euro; Domaine de Mourchon, hoog in de heuvels, en Domaine de Cabasse zijn de adressen. Sablet, een paar kilometer verder, staat op zand en maakt soepele, vroeg drinkbare wijnen. Hoe de categorie Villages zich verhoudt tot de crus, lees je in onze uitleg over Côtes du Rhône, Villages en crus.
Rasteau en Cairanne: de beste prijs-kwaliteit van het zuiden
Tien kilometer ten noorden van de Dentelles, op zuidgerichte heuvels van klei en kalk, liggen Rasteau en Cairanne. Beide zijn pas recent cru geworden, Rasteau in 2010 en Cairanne in 2016, en dat merk je aan de prijzen: voor 12 tot 18 euro koop je hier wijn die in Gigondas 25 euro zou kosten.
Rasteau maakt krachtige, warme, bijna zoetfruitige rode wijn met veel Grenache, en daarnaast al sinds 1944 een vin doux naturel van Grenache, rood of amberkleurig, dat lang in vaten rijpt tot een portachtige, nootachtige wijn. Domaine la Soumade, Domaine Gourt de Mautens en Domaine des Escaravailles zijn de namen; de coöperatie Ortas heeft een proeflokaal aan de hoofdweg.
Cairanne is eleganter en frisser, met meer Syrah en Mourvèdre in de blend en een bodem die van blauwe mergel tot rode keien loopt. Domaine Alary, Domaine Richaud, Domaine Oratoire Saint-Martin en Domaine Brusset zijn uitstekend; de coöperatie Cave de Cairanne heeft een proeflokaal met een korte film over de bodems. Volgens Decanter hoort Cairanne tot de beste koopjes van de hele Rhône, en dat delen we. Combineer het bezoek met de zaterdagmarkt van Vaison-la-Romaine, een van de grootste van de Provence, op een kwartier rijden.
De overkant: Tavel en Lirac
Steek bij Roquemaure de Rhône over naar het departement Gard en je staat in een ander wijnland. Tavel, een dorp van 2.000 inwoners, is de enige appellation in Frankrijk die uitsluitend rosé mag maken. Dit is geen bleke Provence-rosé maar een donkere, droge, krachtige wijn van Grenache, Cinsault en Clairette met 13 tot 14 procent alcohol, die bij het eten hoort en twee tot vijf jaar kan rijpen. De bodems zijn divers: lauzes (platte kalkstenen), zand en de keien van Châteauneuf aan de overkant. Château d'Aquéria, Domaine de la Mordorée en Prieuré de Montézargues zijn de referenties; de coöperatie Les Vignerons de Tavel heeft een proeflokaal aan de doorgaande weg. Prijs 10 tot 18 euro.
Lirac, een paar kilometer noordelijker, maakt rood, wit en rosé op dezelfde galets roulés als Châteauneuf-du-Pape, en de rode wijnen lijken dan ook op een lichtere, goedkopere Châteauneuf: 12 tot 20 euro. Domaine de la Mordorée (die hier zijn beste rode maakt), Château de Montfaucon en Domaine Maby zijn de adressen. Lirac is weinig bekend in Nederland en precies daarom een goede koop.
De rondgang in twee dagen
Dag 1, de Dentelles. Begin in Gigondas bij het Caveau du Gigondas (open vanaf 10.00 uur), wandel een uur richting de rotsen, lunch in het dorp, rij via Vacqueyras (Cave de Vacqueyras) naar Beaumes-de-Venise (Domaine de Durban voor de Muscat, met uitzicht) en eindig in Séguret voor de zonsondergang over de vlakte. Reken op 40 kilometer rijden.
Dag 2, het noorden en de overkant. Op zaterdag eerst de markt van Vaison-la-Romaine en de Romeinse opgravingen, dan Cairanne (Cave de Cairanne) en Rasteau (Ortas of Domaine la Soumade), lunch in Rasteau, en in de middag over de rivier naar Lirac en Tavel. Een uur rijden in totaal, 70 kilometer.
Een praktische waarschuwing: de meeste caveaus sluiten tussen 12.00 en 14.00 uur en op zondag en maandag. In de tweede helft van augustus zijn veel familiedomeinen zelf op vakantie. Neem een koelbox mee voor de aankopen; in een hete kofferbak is rode wijn na een middag beschadigd. En drink niet alles wat je proeft: de Franse limiet is 0,5 promille en de politie controleert op de D977 tussen Orange en Vaison.
Uitvalsbasis en eten
Vaison-la-Romaine is de prettigste uitvalsbasis voor de Dentelles: een stadje met Romeinse ruïnes, een middeleeuwse bovenstad en een handvol hotels en restaurants, op een kwartier van alle dorpen. Wie liever in een wijndorp slaapt, kiest Gigondas of Séguret, waar enkele chambres d'hôtes en kleine hotels zijn; reserveer vroeg. Orange en Avignon liggen op een half uur en zijn de betere keus als je ook Châteauneuf-du-Pape en de steden wilt doen; onze vergelijking van Orange en Avignon als uitvalsbasis helpt kiezen.
Eten is Provençaals: lamsvlees met knoflook en rozemarijn, daube in rode wijn, geitenkaas van de markt, tapenade en olijfolie van de molens rond Nyons. Bij Gigondas horen de krachtige rode wijnen bij wild en lam, bij Tavel een bouillabaisse of een gegrilde dorade. Van november tot maart rijd je naar Richerenches, een half uur noordelijker, voor de grootste truffelmarkt van Frankrijk op zaterdagochtend.
Voor wie zijn de dorpen geschikt?
Voor wie van landschap en van onbevangen proeven houdt, en voor wie de prijzen van Châteauneuf-du-Pape te hoog vindt. De dorpen rond de Dentelles leveren voor 12 tot 20 euro wijn die het dorp aan de overkant van de A7 voor het dubbele verkoopt, en de wijnmakers hebben tijd voor een gesprek. Wandelaars en fietsers komen hier beter aan hun trekken dan waar ook in de Rhône.
Minder geschikt voor wie liever lichte, frisse wijnen drinkt; alles hier is op Grenache gebouwd en heeft minstens 14 procent alcohol. Ook wie beroemde namen zoekt, zit beter in Châteauneuf-du-Pape of een uur noordelijker bij Hermitage en Côte-Rôtie. Wie thuis alvast wil proeven hoe Syrah in een zuidelijke blend smaakt tegenover de pure noordelijke versie, begint bij onze selectie Syrah-wijnen.
