Bij een kerstdiner draait de wijnkeuze om één principe: laat de wijn het gerecht ondersteunen, niet domineren. Kies per gang een andere fles die past bij de smaakintensiteit van wat op tafel staat. Begin met een frisse mousserende wijn als aperitief, ga via lichte witten en rosés bij de voorgerechten naar vollere rode wijnen bij het hoofdgerecht, en sluit af met een zoete wijn of portachtige stijl bij het dessert. Reken op twee tot drie flessen voor acht personen per gang als je een volledig gangenmenu serveert. Wijn bij kerstdiner hoeft geen wetenschap te zijn, maar een beetje structuur helpt enorm. Zeker als je een volledig menu serveert, wil je niet halverwege de avond merken dat de wijn bij de wildragout te licht uitvalt of dat de zoete dessertfles al leeg is na het voorgerecht.
We zetten hieronder het hele menu op een rij, van aperitief tot dessert, met telkens twee aanbevelingen in een toegankelijke en een hogere prijsklasse. Daarbij komen specifieke terroir- en vinificatiedetails aan bod, beoordelingen van erkende critici en eerlijke waarschuwingen over beschikbaarheid en seizoen. Zo sta je goed voorbereid aan tafel op kerstavond.
Aperitief: mousserende wijn als opener
Een kerstdiner begint voor ons vrijwel altijd staand, met een glas bubbels en iets hartigs erbij. Vorig jaar stond ik met een glas crémant in de hand toe te kijken hoe de eerste sneeuw van het seizoen op de vensterbank neerdaalde, terwijl vanuit de keuken de geur van geroosterde kastanjes naar binnen zweefde. Dat moment zette meteen de toon voor de avond. Champagne is de klassieker, maar een goede crémant biedt uitstekende kwaliteit voor beduidend minder geld.
Voor acht personen heb je bij het aperitief doorgaans twee flessen nodig als je twee glazen per persoon inschat. Serveer mousserende wijn koel, tussen de 7 en 9 graden Celsius. Zet de fles minimaal drie uur van tevoren in de koelkast, of een halfuur in een ijsbad.
- Toegankelijk (€15 tot €22): Crémant d'Alsace Brut, zoals een blanc de blancs op basis van pinot blanc uit de Elzas. Fris, licht gistig, met appel en wat brioche. Decanter noemt Crémant d'Alsace consequent een van de betrouwbaarste alternatieven voor champagne in dit prijssegment.
- Hogere klasse (€35 tot €55): Champagne Pierre Péters 'Cuvée de Réserve' NV (Blanc de Blancs, Côte des Blancs). Honderd procent chardonnay afkomstig van kalkrijke Kimmeridgian-bodems in Le Mesnil-sur-Oger. Krijtig en precies, met een lange afdronk. Rond de €48 bij gespecialiseerde slijters. Jancis Robinson beschrijft Pierre Péters als een van de meest betrouwbare recoltant-manipulant-huizen van de Côte des Blancs. Je vindt meer over de champagnestreek in onze complete gids over de Champagnestreek.
- Alcoholvrij alternatief: Een mousserende druivensap of alcoholvrije spumante op basis van muscat. De kwaliteit hiervan is de afgelopen jaren sterk verbeterd. Lees meer in onze gids over alcoholvrije wijn.
Waarschuwing: Pierre Péters is populair en raakt rond de feestdagen snel uitverkocht bij kleinere slijters. Bestel bij voorkeur al in november via een gespecialiseerde importeur. Kun je deze cuvée niet vinden, dan is Larmandier-Bernier 'Longitude' NV een gelijkwaardig alternatief in dezelfde prijsklasse.
Voorgerechten: licht en fris, maar met karakter
Voorgerechten bij kerst lopen uiteen van oesters en carpaccio tot een romige bisque of gevulde champignons. De wijn moet hier ondersteunen, niet overheersen. Een te zwaar voorgerecht qua wijn maakt dat het hoofdgerecht er vlak bij afsteekt.
Bij vis en zeevruchten
Hier wil je mineraliteit en zuurgraad. Een droge witte wijn met weinig hout werkt het best. Chablis is de klassieke keuze bij oesters, en dat heeft alles te maken met de bodem. Premier Cru-ligging Montée de Tonnerre ligt op Kimmeridgian klei-kalksteen op zo'n 200 meter hoogte aan de noordoostflank van Chablis. Die bodem geeft de wijn zijn karakteristieke krijtachtige mineraliteit en fijne spanning, die oesters en coquilles zo goed aanvult. Wine Spectator kende Domaine William Fèvre's Montée de Tonnerre 2019 een score van 93 punten toe en beschreef de wijn als "strak, fijngemalen en precies".
- Toegankelijk (€12 tot €18): Anselmo Mendes Contacto Alvarinho 2022 (Vinho Verde, Portugal), rond de €15. Druivenras alvarinho, strak en geurig met citrusbloesem en een lichte bitterheid. De wijn maandenlang op de schillen, wat extra textuur geeft. Serveertemperatuur: 8 tot 10 graden.
- Hogere klasse (€28 tot €45): Domaine William Fèvre Chablis Premier Cru 'Montée de Tonnerre' 2021, circa €42. Steenachtige mineraliteit, wat peer en wit fruit, uitstekend bij oesters of coquilles. Serveertemperatuur: 10 tot 12 graden.
Bij carpaccio van rundvlees of vitello tonnato
Een carpaccio van rund heeft wat meer body nodig. Geen rode wijn, maar een volle rosé of een lichte Italiaanse witte wijn zoals verdicchio werkt hier goed. Verdicchio uit De Marken heeft een nootachtige, amandelige toon die mooi aansluit bij de umami van het vlees en de kappertjes. Umani Ronchi's Casal di Serra is volgens Gambero Rosso al meerdere jaren een van de referentiewijnen voor het Verdicchio dei Castelli di Jesi Classico Superiore DOC en ontving in de Gambero Rosso gids 2022 twee glazen, bijna drie.
- Toegankelijk (€11 tot €16): Guerriero Bianco van Guerrieri (De Marken, Italië), circa €13. Fris en droog, met een kruidige afdronk.
- Hogere klasse (€22 tot €35): Umani Ronchi Casal di Serra Verdicchio dei Castelli di Jesi Classico Superiore 2021, circa €22. Rijper fruit, meer structuur, aardse ondertonen.
Hoofdgerecht en de beste wijn bij kerstdiner: hier draait het om
Het hoofdgerecht bepaalt in grote mate de sfeer van een kerstdiner. Geef hier de meeste aandacht aan de wijnkeuze. Reken bij het hoofdgerecht op twee tot drie flessen voor acht personen, afhankelijk van hoelang tafel gehouden wordt.
Bij wild: ree, hert of everzwijn
Vorig jaar serveerden we een wildragout van ree aan een tafel van acht. We hadden een Vietti Barbaresco Masseria 2018 gedecanteeerd, een goede 90 minuten voor het eten. Toen de eerste glazen werden ingeschonken, hing er een geur van gedroogde rozen, leer en een vleugel dennenhout door de kamer. Iemand aan tafel zei dat het rook naar een wandeling door het bos na de regen. Dat klopte precies. De combinatie met de ragout, die een dag eerder was bereid met jeneverbes en laurier, was ingetogen en diep.
Barbaresco is gemaakt van nebbiolo, een druivenras dat hoge tanninegehaltes en hoge zuurgraad combineert, precies wat wild nodig heeft als tegenwicht. De Vietti Barbaresco Masseria 2018 komt van de gelijknamige wijngaard in Treiso, op een hoogte van 250 tot 300 meter, op kalkrijke Tortonian-mergel. Antonio Galloni van Vinous kende deze wijn 95 punten toe in zijn tasting nota van 2021 en beschreef hem als "one of the most complete expressions of Masseria in recent memory". Meer over de juiste wijn bij wild lees je in onze gids voor wijn bij wild.
- Toegankelijk (€18 tot €28): Runchet Barbaresco Meruzzano 2019 (Piëmonte), circa €24. Kersen, leer, gedroogde rozen en een fijne taninestructuur. Serveertemperatuur: 16 tot 18 graden. Decanteren aanbevolen: minimaal 45 minuten.
- Hogere klasse (€55 tot €80): Vietti Barbaresco Masseria 2018 (Piëmonte), circa €65. 95 punten bij Vinous (Antonio Galloni, 2021). Rijk en gelaagd, met grote bewaarscapaciteit. Nebbiolo, gerijpt op grote Slavonische eiken voor 18 tot 24 maanden, minimale nieuwe houtinvloed.
Waarschuwing: De Vietti Barbaresco Masseria 2018 is in beperkte oplage beschikbaar en vaak alleen te vinden via gespecialiseerde importeurs zoals Wijnkoperij De Gouden Ton of Vino Importadora. Controleer vooraf de voorraad. Als deze jaargang uitverkocht is, is de 2019 van Vietti of de Produttori del Barbaresco Barbaresco Riserva Montestefano een goed alternatief in een vergelijkbare stijl.
Bij rund: côte de boeuf, gebraden ossenhaas of boeuf en croûte
Een klassieke Bordeaux of een volle Rioja past hier als gegoten. Bij een ossenhaas met truffeljus kozen we vorig jaar voor een Rioja Reserva en de combinatie was ingetogen en precies goed. De tempranillo vulde de umami van het vlees aan zonder te domineren. Château Lynch-Bages 2016 is een andere klasse: dit vijfde Grand Cru Classé-wijnhuis uit Pauillac ontving 97 punten van Robert Parker's Wine Advocate in 2019, met als omschrijving "a stunning wine with great density and length". De assemblage bestaat uit circa 73% cabernet sauvignon, 15% merlot, 10% cabernet franc en 2% petit verdot, gerijpt op Frans eikenhout voor 15 tot 18 maanden.
- Toegankelijk (€16 tot €25): Bodegas Muga Rioja Reserva 2018 (Rioja, Spanje), circa €20. Tempranillo met een deel garnacha en graciano, 24 maanden op eikenhout. Rijpe zwarte bes, vanille en cederhout. Serveertemperatuur: 16 tot 18 graden.
- Hogere klasse (€75 tot €100): Château Lynch-Bages 2016 (Pauillac, Bordeaux), circa €85. 97 punten bij Robert Parker's Wine Advocate (2019). Decanteren: minstens een uur, liever 90 minuten.
Bij kalkoen of gevogelte
Kalkoen is mild van smaak en vraagt een wijn met voldoende fruit maar geen overheersende tannine. Een pinot noir uit Bourgogne of een lichte Rhônewijn werkt uitstekend. Denk aan een Villages-wijn eerder dan een Grand Cru, zodat de fruitigheid van de vogel niet verdwijnt.
- Toegankelijk (€14 tot €22): Domaine de Cardon Bourgogne Rouge Cuvée Margaux 2021, circa €18. Fijne pinot noir met kersen, aardse ondertonen en zachte tannine. Serveertemperatuur: 14 tot 16 graden.
- Hogere klasse (€35 tot €55): Domaine Thierry Mortet Gevrey-Chambertin 2020, circa €48. Rijke maar elegante pinot noir van kalkhoudende bodem in een van Bourgognes meest indrukwekkende appellatiedorpen. Serveertemperatuur: 15 tot 17 graden.
Bij een vegetarisch hoofdgerecht
Een aardse paddenstoelenrisotto vraagt om een wijn met vergelijkbare diepte. Hier werkt een lichte nebbiolo, een Côtes du Rhône of een Barbera d'Alba goed. De Podere Gagliassi Barbera d'Alba Superiore 2021 heeft een levendige malolactische gisting ondergaan, waardoor de van nature hoge zuurgraad van barbera wat ronder aanvoelt zonder zijn frisheid te verliezen.
- Toegankelijk (€13 tot €20): Podere Gagliassi Barbera d'Alba Superiore 2021 (Piëmonte), circa €
