De Langhe-heuvels in het najaar: nevel die 's ochtends nog laag over de wijngaarden hangt, de geur van natte aarde en truffels die uit de keukens van de trattoria's waait, en dan de oprijlaan naar Domenico Clerico in Monforte d'Alba. Het is een plek die je bijblijft, ook lang nadat het laatste glas is opgedronken.
Domenico Clerico is een van de meest gepassioneerde namen uit de moderne Barologeschiedenis. De wijnmaker die de appellation mee heeft gevormd in de jaren tachtig, die keuzes durfde te maken die zijn tijdgenoten verontrustten, en die zijn eigen handschrift heeft nagelaten in elke fles. Een bezoek aan dit wijnhuis is geen standaard proeverij. Het is een gesprek met een erfenis.
Een familiebedrijf met een duidelijke overtuiging
Domenico Clerico richtte zijn wijnhuis in 1976 op, in een periode dat Barolo langzaam maar zeker aan een transformatie begon. Waar de traditionele school vasthield aan lange maceratie en jarenlange rijping in grote Slavonische eikenhouten vaten, experimenteerde Clerico met kortere maceratie en rijping op kleine barriques van Frans eikenhout. Hij behoorde tot de zogenaamde modernisten, een groep wijnmakers die Barolo internationaal toegankelijker wilden maken zonder de ziel ervan te verlieten.
Na zijn overlijden in 2017 wordt het wijnhuis voortgezet door zijn vrouw Giuliana Viberti en het vaste team dat Domenico zelf om zich heen had verzameld. Dat merk je bij een bezoek. De sfeer is persoonlijk, de mensen kennen de wijngaarden als hun achtertuin, en er wordt met trots gesproken over continuïteit. Dit is geen museum. Het is een werkend, levend familiebedrijf dat zijn koers niet is verloren.
De wijngaarden van Monforte d'Alba
Het wijnhuis ligt in de gemeente Monforte d'Alba, een van de vijf Barolo-gemeentes die samen de DOCG-appellation vormen. De wijngaarden van Clerico liggen verspreid over enkele van de meest gewaardeerde crus in de regio: Ciabot Mentin Ginestra, Pajana en Percristina zijn namen die in de wereld van Barolo direct gewicht dragen.
Wie de moeite neemt om de wijngaarden te bezoeken, ziet meteen waar de kwaliteit vandaan komt. De bodem in Monforte is rijk aan Helvetiaanse kalksteen en klei, compacter dan de zandiger gronden van La Morra. Dat geeft de wijnen een stevige taninestructuur, donkere fruitsmaken en een lang vermogen tot veroudering. De nebbiolo die hier groeit heeft een extra laag ernst. Tijdens een rondleiding stond ik op een zonnige helling in Ginestra en keek uit over rijen vines die al tientallen jaren ouder zijn dan ikzelf. Op dat moment begrijp je waarom wijnmakers hier zo gehecht zijn aan hun percelen.
Barolo proeven bij Domenico Clerico
Een proeverij bij Domenico Clerico vraag je op voorhand aan, en dat is ook logisch. Het is een werkend wijnhuis, geen toeristenattractie. Maar wie de reservering maakt, wordt beloond. De medewerkers nemen de tijd om elke wijn in context te plaatsen, jaargangen te vergelijken en te vertellen over de keuzes die in de kelder zijn gemaakt.
De meest indrukwekkende Barolo's van Clerico zijn die uit de singlewijngaarden: de Ciabot Mentin Ginestra en de Pajana. Beiden zijn gebouwd op 100% nebbiolo, de enige druif die binnen de Baroloregelgeving is toegestaan. De wijnen tonen wat nebbiolo op zijn best kan zijn: gedroogde rozen, teer, kersen, tabak en een taninestructuur die soepel kan zijn maar ook lang bewaard kan worden. Een fles uit een goed jaar als 2016 of 2019 heeft minstens tien jaar voor de boeg. Dat wordt je ook verteld, eerlijk en zonder verkooprhetoriek. Ben je benieuwd welke flessen op dit moment het meest de moeite waard zijn, dan vind je de beste Barolo van nu in onze dagelijks ververste koopgids.
Naast de Barolo's zijn er ook Langhe-wijnen en Dolcetto d'Alba in het aanbod. Die laatste is een prettige verrassing voor wie niet altijd wil grijpen naar de grote broer: friszurig, aardsfruitig, en bij een eenvoudige lunch boven alles verkiesbaar. Meer over wat Barolo tot een bijzondere wijn maakt, lees je elders op deze site.
Piemonte als wijnbestemming
Wie Domenico Clerico bezoekt, doet dat zelden alleen. De regio rondom Alba is een van de rijkste wijnbestemmingen van Europa, met een dichtheid aan kwaliteitswijnhuizen die haar gelijke nauwelijks kent. Naast Clerico zijn er in Piemonte namen als Gaja en Vietti die elk hun eigen verhaal en stijl hebben.
Het landschap helpt ook. De Langhe in oktober is betoverend mooi. De hazelnootboomgaarden kleuren geel, de wijngaarden worden geoogst of staan al kaal, en de mist die 's ochtends optrekt vanuit de valleien geeft het geheel iets tijdloos. Als je een wijnreis plant in de herfst, dan is dit een van de aantrekkelijkste bestemmingen op het continent. Een uitgebreid najaarsprogramma voor Piemonte vind je in onze gids. En voor een bredere verkenning van de regio is onze Piemontepagina een goed startpunt. Maar neem vooral een kijkje op onze uitgebreide pagina van Domenico Clerico, waar we ook verschillende wijnen beschrijven die wij hebben geproefd, bijvoorbeeld de prachtige Ciabot Mentin Barolo Ginestra.
Eerlijk advies voor je bezoek
Een bezoek aan Domenico Clerico is indrukwekkend, maar vraagt enige voorbereiding. Het wijnhuis verwelkomt geen loopbezoek. Reserveer ruim van tevoren, bij voorkeur enkele weken vooraf, zeker in het hoogseizoen van september en oktober wanneer de regio vol is met bezoekers die voor de oogst en de truffelmarkt in Alba komen.
De proeverijen worden doorgaans in het Italiaans en Engels aangeboden. Verwacht geen Nederlandse gids. De wijnen zijn niet goedkoop: een fles Barolo Ciabot Mentin Ginestra ligt in de winkel aan het wijnhuis rond de 55 tot 75 euro, afhankelijk van het jaar. De topflessen uit de Percristinaserie gaan daar ruim bovenuit. Dat is de prijs voor kwaliteit op dit niveau, en het wijnhuis verontschuldigt zich daar terecht niet voor.
Wil je de Barolo-wereld breder verkennen, dan is ook een bezoek aan Marchesi di Barolo het overwegen waard, een wijnhuis met een heel andere geschiedenis maar dezelfde toewijding aan nebbiolo. En voor wie nieuwsgierig is naar andere Italiaanse klassieken: Barolo, Brunello en Amarone worden elders op Wijntripje.nl naast elkaar besproken.
Een bezoek aan Domenico Clerico is niet de eenvoudigste of meest ontspannen ervaring in de regio. Maar het is er een van de meest inhoudelijke. Je gaat weg met kennis, een fles of drie, en een beter begrip van waarom Barolo het gezag heeft dat het heeft.
