Waarom Brunello di Montalcino zo anders is dan andere Italiaanse rode wijn
Brunello di Montalcino is uitsluitend gemaakt van Sangiovese Grosso, lokaal Brunello genoemd, en moet volgens de regels van het Consorzio del Vino Brunello di Montalcino minimaal vijf jaar rijpen voor de DOCG-norm als reguliere release: twee jaar op eiken en vier maanden op fles, waarbij de totale rijpingstijd voor een Riserva oploopt naar zes jaar. Die verplichte rustperiode is geen marketingverhaal maar een wettelijk anker dat de wijn fundamenteel vormt. Nebbiolo en Sangiovese worden vaak in één adem genoemd als de zwaarste rode druiven van Italië, maar Brunello onderscheidt zich door een opvallend hoog gehalte aan procyanidinen in de schil, wat resulteert in tannines die in de mond voelbaar bottig zijn in de eerste jaren maar op lange termijn zijdeachtig worden.
De lijst hierboven toont de selectie die wij vandaag beschikbaar zagen bij onze vaste partnerwinkels Wijnvoordeel, Vinologisch en Flesjewijn, waarvan de prijzen dagelijks worden geactualiseerd. De flessen komen uit een reeks jaren die elk hun eigen verhaal vertellen, en hieronder leggen we per categorie uit wat je mag verwachten en waar je op moet letten.
Wat we zelf proefden: notities uit onze bezoeken
Bij Castello Banfi proefden we de Poggio alle Mura 2019 rechtstreeks in de kelderruimte onder de burcht van Sant'Angelo Scalo. De neus opende met gedroogde kersen, een duidelijke toets van violetpasta en een aardse ondertoon die de wijnmaker omschreef als de kleirijke galestro-bodem van de zuidhelling. In de mond domineerden strakke, korrelige tannines met een kern van granaatappel en een lange afdronk van gedroogde tabak en laurier. De wijn was op dat moment nog stevig gesloten en vroeg om minstens drie tot vijf jaar extra kelder. Die indruk klopt met het feit dat 2019 door de Consorzio wordt beschouwd als een warm maar goed gebalanceerd jaar, zonder de hittestress van 2017.
Bij datzelfde bezoek aan Banfi schonk de keldermeester ook de Vigna Marrucheto 2018 in, een single-vineyard selectie van percelen op gemiddeld 350 meter hoogte. Vergeleken met de Poggio alle Mura was dit een opvallend expressiever glas: dieper robijn, meer rijpe pruim op de neus, en een mondgevoel waarbij de tannines al wat meer integreerden dankzij de vier jaar extra flesrijping. De afdronk had een bijna zoute mineraliteit die meerdere minuten aanhield. Voor een wijn op dit prijsniveau (zie de lijst hierboven) is dat een serieuze prestatie.
Bij Lisini in Sant'Angelo in Colle, een van de oudste familiedomeinen van de appellation, proefden we de 2020 uit het vat tijdens de rijpingsfase. Lisini werkt met grotere slavonische eiken foudres in plaats van de kleinere barriques die grootschaligere producenten inzetten, wat leidt tot een trager maar fijner oxidatief proces. De wijn rook naar verse vijgen, oud leer en een vleugje wierook. In de mond was de textuur fluweelachtig voor een wijn die nog niet eens gebotteld was, met een middenstuk van zeste van rode sinaasappel. Dit is een huis dat consequent presteert zonder luidruchtig te zijn, en de 2020 en 2021 in de lijst hierboven zijn daar het directe bewijs van.
Jaargangen in de lijst: wat je moet weten
De lijst hierboven bevat flessen uit 2017, 2018, 2019, 2020 en 2021. Dat zijn vijf fundamenteel verschillende jaren die je niet op één hoop mag gooien. 2017 was een uitzonderlijk warm en droog jaar: de druiven rijpten snel, wat wijnen opleverde met meer alcoholvolume (doorgaans 14,5 tot 15%) en zachter zuur dan gemiddeld. De Banfi Poggio alle Mura 2017 in de lijst hierboven is nu op een drinkbaar maar nog steeds krachtig punt. 2018 was koeler en vochtiger, met een langere rijpingsperiode die verfijndere tannines produceerde en meer aromatische complexiteit in de richting van bloemen en specerijen. De Vigna Marrucheto 2018 profiteert hiervan zichtbaar.
2019 geldt bij veel kenners als een van de beste Brunello-jaargangen van het decennium. Het Consorzio beschreef dit jaar als vijf sterren, het hoogste oordeel, met een ideale balans tussen temperatuur en neerslag. 2020 en 2021 zijn pas recent vrijgegeven en bevinden zich nog vroeg in hun ontwikkeling. Dat zijn geen jaargangen om morgenavond te openen zonder voorbereiding. Wine Spectator gaf de 2019-vintage van meerdere topproducenten scores tussen 93 en 97 punten, wat de brede waardering voor dit jaar onderstreept.
Voor wie is deze lijst geschikt, en voor wie niet
Deze selectie is geschikt als je een wijn zoekt die je bewust wil bewaren en op een bijzonder moment wil openen. Brunello is bij uitstek een wijn voor geduld: de flessen uit 2020 en 2021 drinken het best vanaf 2028 tot 2030 en winnen bij extra rijping nog sterk aan complexiteit. Als je een fles zoekt voor volgende week, kijk dan eerder naar een Rosso di Montalcino, de jongere broer uit dezelfde streek met kortere rijpingseisen.
Brunello di Montalcino is niet geschikt als je:
- Een wijn zoekt om binnen zes maanden te drinken: de 2020 en 2021 zijn te jong en te gesloten om nu echt tot hun recht te komen.
- Een laag budget hebt: de goedkoopste fles in de lijst hierboven begint bij circa 36 euro, en voor de betere single-vineyard releases ben je snel boven de 70 euro.
- Een lichte, fruitige rode wijn zoekt: Brunello is tanninerijk, droog en compact, en smaakt heel anders dan bijvoorbeeld een Beaujolais of een jonge Chianti.
- Niet over een goede kelderomstandigheid beschikt: Brunello heeft een constante temperatuur van 12 tot 14 graden en weinig lichtinval nodig om goed te rijpen.
Hoe te bewaren en wanneer te schenken
De flessen in de lijst hierboven zijn allemaal geschikt voor lange bewaring, maar de aanpak verschilt per type. Een reguliere Brunello uit een goed jaar zoals 2019 heeft een bewaarpotentieel van 15 tot 25 jaar. Een Riserva zoals de Banfi Poggio alle Mura Riserva 2018 kan bij goede kelderomstandigheden zelfs 30 jaar meegaan. Bewaar horizontaal, donker en trillingvrij op maximaal 14 graden.
Open je een jonge fles toch eerder? Decanteer dan minimaal twee uur voor het schenken. De hoge concentratie procyanidinen in Brunello maakt dat de wijn bij korte blootstelling aan zuurstof snel loskomt. Een te korte decanteertijd resulteert in een tanninewand die het fruit volledig overwoekert. Serveer op 17 tot 18 graden, nooit warmer. Wil je meer weten over hoe wij een wijn beoordelen voor onze aanbevelingen? Lees dan hoe wij testen.
Castello Banfi, Lisini en Antinori: drie gezichten van Montalcino
De lijst hierboven wordt gedomineerd door Castello Banfi, en dat is geen toeval. Castello Banfi is met ruim 850 hectare een van de grootste DOCG-producenten van de appellation en heeft een aanzienlijk deel van zijn areaal gewijd aan kloon-onderzoek van Brunello, wat zichtbaar is in de consistentie over de jaargangen heen. De single-vineyard labels Poggio alle Mura en Vigna Marrucheto laten zien dat grootte en kwaliteit bij Banfi niet in tegenspraak zijn.
Lisini is het tegenovergestelde verhaal: een klein familiebedrijf van zo'n 13 hectare dat al generaties lang werkt met de traditionele grotere eikenhouten vaten en een minimale interventie in de kelder. De filosofie is dat de wijngaard het werk doet, en de druif het verhaal vertelt. De Antinori Pian delle Vigne 1999 in de lijst hierboven is een andere categorie: een wijn van meer dan 25 jaar oud die inmiddels op zijn absolute drinkpiek bevindt. Antinori verkreeg het Pian delle Vigne-domein in 1995 en levert daarmee een van de weinige toegankelijke oude jaargangen in de actuele selectie.