Riesling is een van de meest veelzijdige witte druivenrassen ter wereld, maar wordt in Nederland nog te vaak weggezet als zoet en braaf. Dat klopt niet. De beste riesling voor bij het eten is juist die combinatie van hoge zuurgraad, mineraliteit en aromacomplexiteit die een glas levend houdt, ook na vijf gangen. Wij rijden de wijnstreek Moezel regelmatig door om te begrijpen waarom deze relatief smalle rivier zo'n disproportionele invloed heeft op de wijnwereld. De slaterige Devoonschalie die de hellingen bedekt, de scherpe bochten die microklimaten creëren, de geur van rijpe perziken en natte steen als je een glas 2021 Weingut Dr. Loosen Erdener Treppchen Kabinett inschenkt. Voor rieslingliefhebbers is de Moezel wat de Côte de Nuits is voor pinotnoir-enthousiastelingen.
Riesling en zijn stijlen: wat je moet weten voor je een fles opentrekt
Riesling wordt misschien in meer uiteenlopende stijlen gemaakt dan welk ander druivenras ook. De stijl bepaalt grotendeels welke spijscombinaties werken. Duitsland hanteert daarvoor het Prädikat-systeem, vastgelegd in de wet en bewaakt door onder andere het VDP (Verband Deutscher Prädikatsweingüter). Van droog (Kabinett trocken) via halfdroog (feinherb) naar Spätlese, Auslese en de zeldzame Trockenbeerenauslese: elk niveau heeft zijn eigen suiker-zuurratio en daarmee zijn eigen tafelrol.
De Elzas werkt anders. Dat gebied produceert overwegend droge rieslings, met meer body en soms een licht kruidig karakter. Ze zijn rijper dan hun Moezelse tegenhanger, minder strak, en staan daardoor anders aan tafel. Jancis Robinson omschrijft de Elzasriesling op JancisRobinson.com als "more vinous and opulent than the finest German versions", en dat is precies het onderscheid dat telt als je nadenkt over riesling en spijscombinaties. De Elzas telt 51 officieel erkende Grand Cru-appellaties, vastgelegd in het decreet van 1992. Bekende namen als Schlossberg (80 hectare graniet), Rangen (22 hectare vulkanisch gesteente) en Brand (57 hectare graniet en gneiss) laten zien hoe sterk de bodem de stijl van een wijn bepaalt.
De beste riesling voor bij het eten: gerecht voor gerecht
Riesling bij vis en zeevruchten
Dit is de klassieke combinatie, en ze werkt. Een droge Moezelse riesling heeft zoveel zuurgraad dat hij vet doorsnijdt en zout versterkt. Gegrilde zeebaars, gebakken schol met kappertjes, mosselen in witte wijn: ze worden allemaal beter met een goed glas droge riesling erbij. De mineraliteit doet de rest. De Devoonschalie op de steile hellingen van de Moezel, zoals de Erdener Treppchen met zijn blauwe leisteen op een helling van 65%, geeft de wijn een petrolachtige toon die na een paar jaar rijpen pittiger wordt en samen met het zout van oesters of garnalen iets bijna umamisachtigs krijgt.
Op een avond in september, nog licht na achten, zaten we op een terras boven Bernkastel-Kues met een bord gerookte zalm en een open fles 2019 Weingut Dr. Loosen Erdener Treppchen Kabinett. De lucht rook naar gras en vochtige aarde na een middag regen. De kok had de zalm nauwelijks aangekleed, alleen wat citroenschil en dille. Die eenvoud was slim: de wijn deed de rest. Zuurgraad, wit fruit, steen. Het was onverwacht ontroerend, zo'n eenvoudige combinatie. Deze wijn is, ter referentie, verkrijgbaar bij gespecialiseerde slijters voor circa 14 tot 18 euro per fles. Wine Spectator kende de 2022-versie van dezelfde cuvée 92 punten toe, en ook Robert Parker's Wine Advocate heeft Weingut Dr. Loosen herhaaldelijk beoordeeld met scores tussen de 90 en 95 punten voor de einzellagen-series.
Overnachten in Bernkastel-Kues? Bekijk hotels en B&B's op Booking.com →
Riesling bij Aziatische gerechten
Halfdroge riesling, in Duitsland vaak aangeduid als feinherb of Spätlese, is de beste keuze bij pittig eten. Thaise curry, Vietnamese pho, Indiaas met fenugreek en komijn: de residuele suiker koelt het brandende gevoel. De zuurgraad houdt de wijn tegelijk fris genoeg om niet te kleven. Volgens het Deutsches Weininstitut zijn halfdroge Moezelse rieslings juist vanwege dit effect populair in de Aziatische gastronomie wereldwijd.
Wie liever een droge variant pakt: een Spätlese trocken uit de Pfalz, zoals die van Weingut Müller-Catoir, heeft meer body en rijper fruit dan een Moezelse Kabinett. Die rijpheid verdraagt het vet van een kokosmelkcurry beter. De Pfalz heeft een warmer klimaat dan de Moezel, de rieslings zijn daardoor iets ronder en minder uitgesproken staalhard in hun zuur.
Riesling bij gevogelte en varkens
Witte wijn bij kip is een cliché, maar riesling bij gevogelte is een serieuze aanbeveling. Een droge Elzasriesling, Grand Cru of gewone appellatie, heeft genoeg structuur om naast een gebraden kip met tijm en ui te staan. De Elzasstijl is voller, met soms een licht rokerig karakter dat goed past bij geroosterd vlees. Varkensvlees met appel of zuurkool is in de Elzas zelf een klassiek regionaal gerecht: de lokale riesling is er letterlijk omheen gebouwd.
Een gegrilde spareribs met een licht zoetige marinade? Kies dan voor een Spätlese uit de Moezel of Rheingau. De zoetheid spiegelt de saus, de zuurgraad snijdt door het vet. Dat werkt precies zo als een goed gekozen sauselement in het gerecht zelf.
Riesling bij kaas
Niet alle kazen werken. Harde kazen met veel umami, zoals oude Gouda of Comté, botsen met de zuurgraad van een droge riesling. Zachte, romige kazen als Brie, Camembert of Chaource zijn een betere keuze. Halfdroge riesling met zachte geitenkaas is een combinatie die je eens moet proberen. De lichte suikerigheid van de wijn werkt als tegenwicht voor de scherpte van de kaas.
Laat geoogste riesling bij desserts en foie gras
Auslese en Beerenauslese zijn zoet, maar nooit plat. De zuurgraad houdt ze recht. Naast een crème brûlée of een tarte Tatin werkt een Auslese goed, zeker als de wijn een paar jaar rijping heeft gehad. Foie gras is een klassieke combinatie in de Elzas: de vettigheid van de lever vraagt om de tegendruk van zoetheid én zuur. Een rijpe Elzas Vendanges Tardives doet dat anders dan Sauternes, en voor velen overtuigender.
Wie een idee wil hebben van prijsniveaus in dit segment: een Egon Müller Scharzhofberger Spätlese kost bij gespecialiseerde importeurs doorgaans tussen de 80 en 130 euro per fles, afhankelijk van de jaargang. De Scharzhofberger Auslese van hetzelfde wijnhuis begint rond de 150 euro. Decanter beoordeelde de 2021 Egon Müller Scharzhofberger Riesling Auslese in hun jaargangsrapport van 2023 met 97 punten en noemde de jaargang 2021 in de Moezel een van de beste van het decennium, met uitgesproken friszure structuur en lange houdbaarheid.
- Droge riesling (Kabinett trocken, Spätlese trocken): bij vis, schaal- en schelpdieren, geitenkaas, lichte pasta
- Halfdroge riesling (feinherb, Spätlese): bij Aziatisch eten, varkensvlees, zachte kazen, licht pittige gerechten
- Elzasriesling (droog, meer body): bij gevogelte, Alsatische choucroute, varkensvlees, rijpe zachte kazen
- Auslese en Spätlese (zoeter): bij pittig Aziatisch, desserts op basis van fruit, zachte hartige gerechten met zoetige saus
- Vendanges Tardives en Beerenauslese: bij foie gras, rijpe kazen als Roquefort, fruitdesserts
Eerlijke kanttekeningen: wanneer riesling niet werkt
Riesling is geen wondermiddel. Bij krachtig rood vlees, wild of gerechten met veel tannines in de saus past een riesling slecht. De zuurgraad van de wijn staat haaks op de structuur van een stevige jus of een bereiding op basis van rode wijn. Kies dan liever een rode Spätburgunder of een Bourgogne.
Goedkope supermarktriesling is zelden de beste keuze voor aan tafel. Veel commerciële rieslings zijn gemaakt op zoet en weinig diepte, wat bij complexere gerechten tekortschiet. De investering in een fles in de prijsklasse van 15 tot 30 euro loont echt. Wie specifiek zoekt naar de beste wijnstreken van wijnland Duitsland, merkt al snel dat de Moezel, de Rheingau en de Pfalz elk een heel eigen rieslingkarakter brengen, en dat prijskwaliteit sterk verschilt per producent.
Let ook op de jaargang. De 2021 is in de Moezel algemeen gezien als een uitstekend jaar met hoge zuurgraad en frisse mineraliteit, ideaal voor spijscombinaties. Decanter kende meerdere 2021 Moezelse rieslings 95 punten of hoger toe in hun jaargangsrapportage van 2023. De 2018 en 2019 zijn rijper en ronder, wat ze iets toegankelijker maakt bij gerechten met meer body. De 2022 jaargang was warmer en droger, met meer alcoholpotentieel maar iets minder uitgesproken zuurgraad.
De Moezel bezoeken: proeven aan de bron
Wie riesling en spijscombinaties echt wil begrijpen, doet er goed aan om ze ter plaatse te ontdekken. In de restaurants langs de rivier worden lokale rieslings standaard bij de kaart geadviseerd, en de combinaties die de keuken en de wijnkaart samen maken zijn niet toevallig. Wij bezochten op een koele ochtend in oktober het wijnhuis van Joh. Jos. Prüm in Wehlen, waar de keldermeester ons zonder aankondiging een glas van de 2020 Wehlener Sonnenuhr Auslese inschonk, nog koud van de kelder. De geur was geconcentreerd en fris tegelijk, appel en citroen met een vleugje seringenstroop. Een gerecht erbij was overbodig. Bezoeken aan Joh. Jos. Prüm zijn uitsluitend op afspraak mogelijk via hun website; spontaan aankloppen heeft vrijwel geen zin.
Overnachten in Wehlen? Bekijk hotels en B&B's op Booking.com →
Weingut Dr. Loosen in Bernkastel-Kues is wat toegankelijker en biedt geregeld rondleidingen aan voor groepen, maar ook hier geldt: reserveer vooraf. In het hoogseizoen, van juni tot september, zijn tijdslots snel vol. Wine Spectator beoordeelde de 2022 Weingut Dr. Loosen Erdener Treppchen Kabinett met 92 punten. De wijn kost bij gespecialiseerde slijters circa 14 tot 18 euro, wat hem tot een van de sterkste rieslings in zijn prijsklasse maakt.
De regio heeft wijnhuizen in de Moezel van uiteenlopend niveau, van kleine familiebedrijven tot internationaal befaamde namen. Een bezoek vraagt voorbereiding: veel producenten werken op afspraak en hebben beperkte bezoekerstijden, zeker buiten het zomerseizoen. Ga bij voorkeur in mei of begin oktober: het voorjaar is rustig, de natuur is actief en de temperaturen zijn aangenaam. Oktober brengt de oogst, wat een extra dimensie geeft aan een bezoek, maar ook meer drukte in de populaire dorpen.
Voor wie de nacht wil doorbrengen tussen de wijngaarden: verblijven in de Moezel varieert van eenvoudige gastenkamers op een wijnhuis, vanaf ongeveer 80 euro per nacht, tot comfortabele boutiquehotels in Bernkastel-Kues of Traben-Trarbach voor 120 tot 200 euro. In juli en augustus zijn de populaire adressen vaak weken vooruit volgeboekt, zeker tijdens de regionale wijnfeesten. Reserveer in het hoogseizoen minimaal zes weken van tevoren.
De Moezel is ook goed te combineren met
