Een zomervakantie waarbij je twee van Europa's mooiste wijnstreken combineert, met daartussen een culinaire tussenstop in een van de meest opwindende steden van het continent. Bordeaux en Rioja liggen slechts vier uur rijden van elkaar, en die vier uur brengen je via de Atlantische kust van Frankrijk naar het Baskenland, via Bilbao en San Sebastián. Weinig reisroutes in Europa bieden zoveel variatie in zo weinig kilometers.
Waarom Bordeaux en Rioja zo goed samengaan
Op het eerste gezicht lijken Bordeaux en Rioja elkaars tegenpolen. Bordeaux is de wereld van grandeur en grands châteaux, van Cabernet Sauvignon die decennialang kan rijpen en labels die in veilingzalen miljoenen opbrengen. Rioja is warmer, opener, met rode leemgrond en wijnhuizen die trots zijn op hun tempranillo en hun jarenlange rijping op Amerikaans eiken. Maar juist die contrasten maken de combinatie zo interessant.
Beide regio's hebben een sterke identiteit die je al voelt zodra je aankomt. In Bordeaux rij je door vlakke, brede rivierdalen waar de châteaux achter hun toegangspoorten liggen als landhuizen uit een andere tijd. In Rioja winden de wegen zich door droge heuvels, met het Sierra Cantabria-gebergte als decor en dorpen die ruiken naar gestoofd vlees en gebakken knoflook. Voor de wijnliefhebber die ook oog heeft voor landschap, architectuur en eten, is dit een reis waarbij geen dag op de andere lijkt.
Beginnen in Bordeaux: de Médoc en meer
De meeste reizigers beginnen in Bordeaux, al was het maar omdat er directe vluchten zijn vanuit Amsterdam en Eindhoven. Plan minimaal drie tot vier dagen in de regio, want er is meer dan de beroemde Médoc-route langs Saint-Estèphe, Pauillac en Margaux. De Rive Droite, met Saint-Émilion en Pomerol, heeft een andere sfeer: kleinschaliger, steilere kalkstenen wijnbergen, wijnen die toegankelijker zijn in hun jeugd.
Een ochtend bij Château Lynch-Bages in Pauillac blijft je bij. De keldermeester nam ons mee door de houten chai, waar rijen nieuwe eikenhouten vaten in het halfduister stonden opgesteld en de geur van wijn en hout zich vermengde met iets wat op brood leek. De 2019-jaargang, die we rechtstreeks uit het vat proefden, was nog tannineus en gesloten, maar de structuur was onmiskenbaar die van een klassieke vijfde cru van niveau. Wie de Médoc serieux wil nemen, leest van tevoren de gids over de mooiste wijnroutes door de Médoc.
Houd er rekening mee dat bezoeken aan de grote châteaux in de zomer bijna altijd een reservering vereisen, soms maanden van tevoren. Zonder afspraak kom je bij de meeste namen achter het hek niet verder dan de ontvangstruimte. Plan dit dus ruim voor je vertrek.
De rit naar het Baskenland: Bilbao en San Sebastián
De overgang van Bordeaux naar Rioja gaat niet langs een snelweg. De mooiste route volgt de Atlantische kust naar het zuiden, tot je de grens oversteekt en het groene heuvellandschap van het Baskenland binnenrijdt. Bilbao is het eerste hoogtepunt. De stad heeft zichzelf in de jaren negentig opnieuw uitgevonden rond het Guggenheim-museum, maar de echte reden om te stoppen is de pintxobar in de Casco Viejo.
Pintxos zijn geen tapas. Ze zijn nauwkeuriger, kleiner, soms bijna sculpturaal, en de kwaliteit in de smalle straatjes van de oude binnenstad van Bilbao is consistent hoog. Een glas txakoli erbij, de lokale prikkelende witte wijn met lage alcoholgraad, en je begrijpt waarom het Baskenland culinair gezien de meest besproken regio van Spanje is.
San Sebastián is anderhalf uur oostwaarts en verdient minstens een dag. De stad heeft meer Michelinsterren per vierkante kilometer dan vrijwel elke andere stad ter wereld. Maar ook in de gewone pintxobars langs de Parte Vieja eet je beter dan in de meeste toprestaurants elders in Europa. Neem de tijd voor een wandeling langs de Concha-baai, eet 's middags in een bar bij de Bretxa-markt en reserveer voor de avond. De combinatie van kust, bergen, eten en wijn maakt deze tussenstop voor veel reizigers het onverwachte hoogtepunt van de reis.
Aankomst in Rioja: tempranillo en tijd
Vanuit San Sebastián rij je in anderhalf uur naar Haro, het wijncentrum van de Rioja Alta. Dit is de beste uitvalsbasis voor wie de klassieke, meer terroirgedreven stijl van Rioja wil ontdekken. De Rioja Alta en de Rioja Alavesa, ten noorden van de Ebro, produceren de meest verfijnde wijnen van de appellatie: tempranillo-gedomineerde assemblages met percentages Garnacha, Graciano en Mazuelo, rijpend op Frans eiken in een meer moderne stijl, of nog altijd op Amerikaans eiken in de traditionele bodegas die sommige Bordeaux-châteaux qua leeftijd overtreffen.
Een bezoek aan Bodegas López de Heredia in Haro is een van de meest bijzondere wijnbelevingen die Europa biedt. De kelders dateren uit 1877 en zijn nog altijd in gebruik. Spinnenwebben hangen als decoratie over de flessen die hier decennialang liggen te rusten. Dat is geen gebrek aan onderhoud, maar een bewuste keuze: de wijnmakers beschouwen de kelderflora als onderdeel van het rijpingsproces. De Viña Tondonia Reserva, primair tempranillo, rijpt hier minstens zes jaar op eiken en nog langer op fles voor hij de markt bereikt. Jancis Robinson omschreef deze bodegas als een van de meest authentieke wijnhuizen ter wereld, en je snapt waarom als je er tussen de stofdekens en oude vaatjes staat.
Voor een ander perspectief op Rioja lees je van tevoren de gids proeven in de Rioja: van bodega tot tapasbar. Die neemt je ook mee langs de modernere kant van de regio, met architecturale wijnhuizen die gezichten zijn van het nieuwe Rioja dat zich de afgelopen twee decennia heeft ontwikkeld.
Praktische informatie voor de combinatiereis
De reis werkt het best als een lus. Vlieg naar Bordeaux, rij naar Rioja via de Baskische steden, en vlieg terug van Bilbao of San Sebastián. Beide vliegvelden hebben verbindingen met Nederlandse luchthavens. De totale rijafstand van Bordeaux naar Logroño via Bilbao en San Sebastián bedraagt ongeveer 430 kilometer en is comfortabel te rijden in een dag, maar verdeeld over twee dagen met tussenstops gaat dat veel beter.
De zomer in beide regio's is warm tot heet. In Bordeaux zijn juli en augustus de drukste maanden, met temperaturen die regelmatig boven de dertig graden uitkomen. In Rioja is het in het binnenland nog heter, met weinig schaduw in de wijngaarden. Bezoek wijnhuizen in de ochtend en gebruik de middag voor rustiger activiteiten. Wie de hitte wil vermijden, plant de reis in juni of begin september, wanneer de drukte kleiner is en de temperaturen aangenamer.
Budget voor proeverijen varieert sterk. In Bordeaux rekenen de grote châteaux tussen de vijftig en honderd euro per persoon voor een begeleide rondleiding met proeverij. In Rioja zijn bezoeken aan veel bodegas betaalbaarder, met proeverijen tussen de twintig en veertig euro. De pintxobars in Bilbao en San Sebastián zijn goedkoper dan je zou verwachten voor dit culinaire niveau: drie tot vijf euro per pintxo, inclusief drankje.
De mooiste wijnroutes van Europa biedt aanvullende inspiratie als je na Bordeaux en Rioja al nadenkt over je volgende reis. Want dat is bijna onvermijdelijk: dit soort reizen wekt een eetlust die niet snel gestild is.
